De SP-werkgroep Tholen heeft een rapport opgesteld naar aanleiding van een enquete onder de inwoners van Scherpenisse. Het rapport is hieronder te lezen.

‘Een monument van offervaardigheid.’

Scherpenisse spreekt zich uit over het Holland Huis.
1. ‘Het Holland Huis moet blijven!’

“Het Holland Huis moet blijven”. Dat is de – door velen letterlijk opgeschreven – conclusie van de enquête die de SP-werkgroep Tholen begin augustus in Scherpenisse hield. Een overweldigende meerderheid van bijna 90% van de inwoners van het dorp die hebben meegedaan vindt dat het Holland Huis behouden moet blijven. Voor slechts 2,6% hoeft dat niet, terwijl het voor 7,2% der ondervraagden niets uitmaakt of het wel of niet zou verdwijnen.
Hoewel de enquête formulieren op een ongunstig tijdstip werden opgehaald (de eerste zonnige zaterdag sinds tijden plus een braderie in Sint Maartensdijk) zijn toch bijna 200 van de ruim 500 uitgezette formulieren ingevuld terug gekomen. Bijna tachtig ervan werden door dorpsbewoners (die tijdens de ophaaldag niet thuis waren) later in de bus van het Holland Huis gedeponeerd.
De SP-werkgroep is blij verrast dat zoveel mensen zich de moeite hebben getroost om hun formulier zelf naar het Holland Huis te brengen. Dankzij de score van bijna 200 ingevulde formulieren mag de enquête zeker representatief genoemd worden voor ‘de mening van het dorp’.
Het rapport is als volgt ingedeeld:
1. de geschiedenis van het Holland Huis
2. de uitkomsten: de vraagstelling
3. de uitkomsten: de uitleg
Dit rapport zal worden aangeboden aan de gemeenteraad van Tholen. We hopen dat de gemeenteraad de uitkomsten van dit onderzoek zal gebruiken om de huidige plannen voor een woonzorgcentrum te heroverwegen. Waarbij voorop staat dat wij van mening zijn dat er een woonzorgcentrum moet komen, maar met behoud van het Holland Huis. Of zoals elders in dit rapport staat geschreven: ‘We willen hier nogmaals verklaren dat het nooit onze bedoeling is geweest om de komst van een woonzorgcentrum in Scherpenisse te torpederen of te vertragen. De SP is echter wel een tegenstander van het gemakzuchtig afbreken van nog goede huizen en gebouwen, die na een opknapbeurt weer decennia mee kunnen. Daar is in Scherpenisse sprake van: zowel het Holland Huis als de gymzaal voldoen nog goed en de huur is voor de gebruikers lager dan van nieuw te bouwen voorzieningen. Het Holland Huis zou nog jaren mee kunnen. Zeker als de beloofde renovatie eindelijk eens wordt uitgevoerd.’
Tholen, 13 augustus
SP-werkgroep Tholen

2. De geschiedenis van het Holland Huis

Geschenk
Het Holland Huis is een geschenk van de gezamenlijke landbouworganisaties van Noord-Holland aan de bewoners van het eiland Tholen. De Hollandse boeren adopteerden na de watersnoodramp van 1953 het zwaar getroffen eiland en stuurden enorme hoeveelheden hulpgoederen naar hun Thoolse collega-boeren, zoals hooi en stro, gereedschapspakketten, landbouwwerktuigen, koeien, kalveren en biggen. Toen er daarna nog 50.000 gulden over was besloot men om daarvan een gemeenschapshuis te bouwen, dat centraal op het eiland moest komen, want het was voor het hele eiland bedoeld. Zo werd Scherpenisse gekozen, waar bij de opening op 8 juni 1956 de naam ‘Holland Huis’ werd onthuld.
Monument van offervaardigheid
‘Dit is een monument van offervaardigheid’’ zei de Commissaris van de Koningin bij de opening.
Het gebouw kwam in beheer bij de stichting Gemeenschap Eiland Tholen en het was vanaf het begin de bedoeling dat elke inwoner van het eiland er gebruik van zou kunnen maken. Omdat het lange tijd de enige zaal op het eiland was met 280 zitplaatsen, gebeurde dat ook Maar toen andere dorpen een eigen dorpshuis kregen, werd het steeds meer een voorziening voor Scherpenisse.
Tholen
In juli 1972 nam de gemeente Tholen het Holland Huis over en in 1979 werd het uitgebreid met een nieuwe gedeelte waarin garderobe, toiletten en een grotere keuken waren ondergebracht.
Al meer dan een halve eeuw wordt er volop gebruik van gemaakt, zowel door plaatselijke verenigingen als door particulieren voor bruiloften en andere feesten, maar ook als uitvaartcentrum voor begrafenissen. Enkele jaren geleden fungeerde het op zondag zelfs een tijdlang als kerkgebouw voor een afgescheiden groep van de Hervormde Gemeente. Kortom: het Holland Huis is niet weg te denken uit Scherpenisse en van het eiland.

3. De uitkomsten: de vraagstelling

Op basis van een totaal van 195 ingezamelde formulieren
1. Wat is uw oordeel over het Holland Huis als dorpshuis?
tevreden 168 (86,2%)
kan beter 22 ( 11,2%)
ontevreden: 0
geen mening 5 (2,6%)
2. Kent u het plan voor een dorpshuis-nieuwe-stijl binnen het nieuwe woonzorgcpomplex op de plaats van het gymnastieklokaal?
Ja: 164 (84,1%)
Nee: 31 ( vaak: niet goed genoeg) ( 15,9%)
3. Wat vind u van die plannen?
goed: 48 ( 24,6%)
overbodig: 106 ( 54,4%)
geen oordeel: 29 ( 14,9%)
anders: 12 ( 6,31 %)
4. Heeft de gemeente uw mening gevraagd over de plannen voor een dorpshuis-nieuwe-stijl?
ja: 26 ( 13,3%)
nee: 167 ( 85,6%)
geen antwoord: 2 (1,1%)
5. Als u de plek mocht kiezen waar het nieuwe woonzorgcomplex moeten komen te staan, koos u dan voor:
a.- Laban Deurloostraat 131 ( 67,2%)
b.- het dorpscentrum: 31 ( 16,0%)
c.- anders, namelijk:Molenweg 11 ( 5,6%), divers 11 (5,6%)
d.- geen mening: 11 (5,6%)
6. Vind u dat het Holland Huis behouden moet blijven voor het dorp?
ja: 175 (89, 7%)
nee: 5 (2,6%)
maakt me niet uit: 14 (7,4%)
geen antwoord: 1 (0,5%)

4. De uitkomsten: de uitleg

Tevredenheid
Uit de opmerkingen op de formulieren blijkt dat de dreigende verdwijning van het dorpshuis veel inwoners emotioneert. Dat heeft ook te maken met de geschiedenis van het gebouw, dat na de watersnoodramp van 1953 aan Tholen werd geschonken door de Noord-Hollandse agrariërs. ’Het zou van weinig respect voor de mensen in Noord-Holland getuigen als het werd gesloopt of zijn functie als gemeenschapshuis zou verliezen,’ schrijft een inzender. Anderen reageren in soortgelijke bewoordingen.
Ruim een halve eeuw nadat het werd geopend blijkt de tevredenheid over het Holland Huis nog steeds zeer groot te zijn in Scherpenisse. Ruim 86% der geënquêteerden zegt tevreden te zijn of zelfs ‘zeer tevreden’. Geroemd worden de gezellige sfeer, de goede keuken en de prettige bediening. Ontevreden is niet één van de geënquêteerden, wel is ruim 11% van mening dat het dorpshuis (nog) beter zou kunnen, met name door een flinke opknapbeurt. Het slopen van het dorpshuis wordt onder meer gekwalificeerd als ‘een grof schandaal’ en ‘kapitaalvernietiging’. Iemand schrijft: ‘Iets dat goed is moet je zo houden. Anders is het geld over de balk gooien.’
Sommigen wijzen erop dat er wel iets moet gedaan worden aan het onderhoud. ‘Maar’, zo schrijft één van hen, ‘de gemeente heeft al jaren geld gespaard voor een renovatie, die ook allang beloofd was, maar die is nooit uitgevoerd.’ Een ander: ‘De gemeente doet veel te weinig aan het onderhoud van het Holland Huis.’
‘Wij Scherpenissenaren worden al jaren belazerd en met een kluitje in het riet gestuurd,’ reageert iemand boos.’
Het dorpshuis-nieuwe-stijl
Het plan van de gemeente om in een toekomstig woonzorgcentrum aan de Laban Deurloostraat niet alleen bejaarden te huisvesten maar er ook een gymnastiekzaal en een dorpshuis-nieuwe-stijl in onder te brengen kan niet rekenen op veel instemming onder de bevolking. Bijna 55% vindt het plan zoals het er nu ligt overbodig.
Nog geen kwart van de geënquêteerden vindt het een goed plan. Waarbij velen van hen (waarschijnlijk wat in verwarring gebracht door de vraagstelling) de aantekening op het enquête formulier maken dat het Holland Huis dan wel buiten het wozoco moet blijven. Daarmee geven ze dus aan dat ze het plan zoals de gemeente het nu wil uitvoeren niet goed vinden, maar wél graag een woonzorgcomplex in Scherpenisse willen.

Over het plan voor het nieuwe complex worden op de enquête formulieren de meeste opmerkingen gemaakt. Ze zijn bijna zonder uitzondering negatief. De meeste reacties zijn vol onbegrip over het voornemen om in een woonzorgcentrum, waarin bejaarde mensen wonen, tegelijkertijd een dorpshuis te vestigen omdat de feesten die daar gehouden worden bijna per definitie tot overlast voor de bewoners zullen gaan zorgen. Het plan krijgt dan ook kwalificaties als ‘tegenstrijdig’, ‘slecht’, ‘slecht doordacht’, ‘idioot’ en ‘waardeloos’. Velen wijzen op de geluidsoverlast waar de toekomstige bewoners van het woonzorgcomplex mee te maken zullen krijgen als daar (soms tot in de kleine uurtjes) feesten worden gehouden.
Enkele citaten:
‘Een dorpshuis hoort apart te staan en past niet in een wozoco’.
‘Een feest in een sportzaal kan nooit de intimiteit en de gezellige sfeer benaderen van het Holland Huis’.
‘Ik moet er niet aan denken dat het dorpshuis in een zorgcomplex wordt ondergebracht. Wég is dan de gezelligheid.’
‘Een ouderencentrum staat in schril contrast met een feestzaal en een gymnastiekzaal. Ze zullen alleen maar veel overlast geven aan de bewoners’.
‘Een dorpshuis waar tot laat in de nacht gefeest wordt, hoort niet in een woonzorgcomplex.’.
‘Een zorgcentrum lijkt me nou niet de plaats waar je je bruiloft viert met een band erbij.’
‘Dom! Senioren zitten niet op drukke feesten te wachten.’
‘Bewoners van het wozoco dienen in alle rust te kunnen genieten van hun oude dag. Bezoekers van een dorpshuis hebben andere wensen. Door deze twee niet onder één dak te brengen, komen beide goed tot hun recht.’
‘Vooruitgang is niet altijd verbetering en zéker niet in dit geval.’
Sommigen betrekken in hun kritiek op het plan ook de gemeentepolitiek met betrekking tot de kleine kernen. Een geboren en getogen inwoner schrijft: ‘Tholen heeft de kleine kernen lang genoeg laten bloeden. Door alle regeltjes en wetten is het ook al niet leuk meer om in Scherpenisse een winkel te beginnen. Dus laat ons in elk geval het Holland Huis nog houden om te feesten, te rouwen en culturele evenementen te bezoeken. Anders is in mijn ogen Scherpenisse aan het doodbloeden.’
Dat het Holland Huis een emotionele waarde heeft voor veel inwoners blijkt uit nogal wat opmerkingen. Zoals bijvoorbeeld uit deze: ‘Voor mensen zoals wij, geboren en getogen op Scherpenisse, maar niet behorend tot een van de kerken, biedt het Holland Huis ons de privacy om te feesten en te treuren. We hebben daar onze bruiloft en ons kroonjaar gevierd, maar ook de uitvaartdienst van mijn ouders en van ons zoontje gehouden. Deze privacy is mijns inziens ver te zoeken als het dorpshuis wordt ondergebracht in een woonzorgcentrum.’
Geen inspraak
Het raadsvoorstel dat op 1 februari jl door de raad werd aangenomen stelde dat ‘een belangrijke voorwaarde voor het welslagen van het project is dat er voldoende draagvlak voor bestaat binnen zowel de dorpsgemeenschap, participanten als gebruikers.’ In hetzelfde voorstel werd aangekondigd dat zou worden gestart met het voeren van overleg met ‘vertegenwoordigers van het verenigingsleven, toekomstige gebruikers en de beheerder, waarbij de behoeften en wensen zullen worden geïnventariseerd en waarbij een beeld van het draagvlak zal worden verkregen.’ Van dat voornemen blijkt in de praktijk weinig terecht te zijn gekomen. De doorsnee dorpelingen, die geen vaste klant zijn van het dorpshuis, maar er wel eens een feest organiseerden of bezochten of een rouwdienst hielden, blijken niet te zijn benaderd door de gemeente. Op de vraag of men door de gemeente om een mening is gevraagd over het nieuwe plan, antwoordt dan ook meer dan 85% met ‘nee’.

Sommigen die wel met ‘ja’ reageren doen dat omdat ze naar de gemeentelijke voorlichtingsbijeenkomst in april zijn geweest. ‘Maar’, zo schrijft één van hen, ‘In feite werd daar niet naar onze mening gevraagd, maar zijn de plannen min of meer door onze strot geduwd.’ Dat blijkt uit het feit dat tijdens die bijeenkomst het alternatief om het Holland Huis te renoveren en de oude gymzaal te behouden niet als keuzemogelijkheid door de gemeente is genoemd. Een bezoeker: ‘De avond in het Holland Huis was een lachertje. We hadden beter thuis kunnen blijven. Ik vind dat het Holland Huis moet blijven en er hoort geen dorpshuis en gymzaal in een woonzorgcentrum.’
Ook de directeur van de openbare basisschool (die als de plannen doorgaan straks gedurende lange tijd zonder gymlokaal zit) is niet tevreden over de handelswijze van de gemeente. Hij meldt op zijn formulier dat hij in juni door de wethouder zou worden uitgenodigd voor een gesprek, maar nog steeds niets van hem heeft gehoord. Ook de beheerster van het Holland Huis tast nog volledig in het duister over de gemeentelijke plannen met het dorpshuis.
De locatie
Wat de locatie van het woonzorgcentrum betreft, blijkt ruim tweederde voor de Laban Deurloostraat te zijn. Nogal wat mensen geven als argument dat de gemeenteraad daar al toe besloten heeft, dus dat er weinig meer te kiezen valt. Anderen vrezen vertraging van de bouw als er nu nog naar een andere locatie moet worden gezocht. Toch blijkt bijna éénderde der deelnemers te kiezen voor een vestiging op een andere plek. Daarbij scoort het dorpscentrum 16%. Opvallend is dat bij de locatievraag meermalen spontaan de Molenweg wordt genoemd. Sommigen beargumenteren die keus ook: ‘Als je een woonzorgcomplex aan de Molenweg bouwt, kunnen de gymzaal en het Holland Huis gewoon blijven staan. En er is daar plaats genoeg’. Een ander: ‘Aan de Molenweg staan nu al bejaardenwoningen, bouw het wozoco erbij, dan wonen alle senioren dicht bij elkaar.’

5. ‘Negatieve’ actie

Er is slechts één afwijkende uitvoerige reactie van iemand, die weliswaar de loftrompet steekt over de sfeer en de bediening in het Holland Huis, maar die toch vindt dat een verouderd gebouw als het Holland Huis beter kan worden afgebroken. Zijn voorstel is om in het nieuwe wozoco een gedenksteen als herinnering aan het Holland Huis te plaatsen. Zijn grootste vrees is dat de bouw van het wozoco zal worden uitgesteld ‘door toedoen van negatieve acties door niet-belanghebbenden’. Die laatste opmerking trekt de SP-werkgroep zich aan.
We willen hier nogmaals verklaren dat het nooit onze bedoeling is geweest om de komst van een woonzorgcentrum in Scherpenisse te torpederen of te vertragen. De SP is echter wel een tegenstander van het gemakzuchtig afbreken van nog goede huizen en gebouwen, die na een opknapbeurt weer decennia mee kunnen. Daar is in Scherpenisse sprake van: zowel het Holland Huis als de gymzaal voldoen nog goed en de huur is voor de gebruikers lager dan van nieuw te bouwen voorzieningen. Het Holland Huis zou nog jaren mee kunnen. Zeker als de beloofde renovatie eindelijk eens wordt uitgevoerd.
Omdat de gemeente na ruim een half jaar haar belofte nog altijd niet is nagekomen om te onderzoeken of er wel draagvlak onder de dorpsbevolking is voor het plan van een woonzorgcentrum met gymzaal en dorpshuis, besloten wij om te doen wat de gemeente heeft nagelaten. Daarom hebben wij de bewoners de gelegenheid geboden om hun mening toch kenbaar te maken. Wij zien niet in wat er voor negatiefs aan onze actie is en menen dat de mensen die hebben gereageerd wel degelijk ‘direct betrokkenen’ zijn.
We realiseren ons wel dat de gemeente nu een probleem heeft omdat blijkt dat het gewenste draagvlak er niet is en dus ‘een belangrijke voorwaarde voor het welslagen van het project’ in feite ontbreekt. Maar de verantwoordelijkheid daarvoor ligt niet bij de SP maar bij de gemeente.
Braderie Tholen

Dat niet alleen de inwoners van Scherpenisse het Holland Huis een warm hart toedragen, bleek tijdens de braderie van 24 en 25 augustus in de stad Tholen. Daar onderschreven nog eens 118 Tholenaars (bijna allen van buiten Scherpenisse) de oproep dat het Hollandhuis moet blijven.

Colofon

Dit is een uitgave van de SP-werkgroep Tholen. Dit rapport is gebaseerd op een voorlopig totaal van 190 formulieren. Inwoners van Scherpenisse kunnen ook de komende dagen hun formulier alsnog bij het Holland Huis afgeven. Daarnaast is de SP-werkgroep van plan om op de braderie in Tholen (24 en 25 augustus) ook andere inwoners van het eiland Tholen naar hun mening te vragen over het al dan niet afbreken van het Holland Huis te Scherpenisse.
Fotografie
© 2007 Patrick Keizer